ANTİNÜKLEER ANTİKOR’UN KLİNİK KULLANIMI

    

Uzm.Dr.Naim ATA

 

 

    Hücrenin nükleer ve stoplazmik yapılarına karşı gelişmiş antikorlara verilen genel bir isimdir. Romatolojik ve romatolojik olmayan otoimmün bir hastalığı düşündüren durumlarda tarama testi olarak kullanılır. Antijen kaynağı olarak Hep-2 olarak adlandırılan insan epitelyum tümör hücre soyları kulanılır(1). Spesifik hüce paternleri DNA, nükleoprotein, histon,nükleer ribonükleoprotein ve diğer nükleer yapılardır. Günümüzde en sık kullanılan ölçme metodu floresan mikroskobisidir(2). Son zamanlarda ELISA yöntemi ile de ölçümler yapılmaktadır(3).

     Genel olarak 1:160 titre ve üzeri anlamlı pozitif olarak kabul edilir. Daha düşük titrelerde ki ANA pozitifliği ileri yaşlarda ve bazı sağlıklı kişilerde(% 5 sıklıkta) görülebilir(4). ANA pozitifliğinin insidansı yaşla birlikte artar(5). Hücre kültür materyalleri kullanılarak  bakılan ANA SLE’de % 99 oranında pozitiftir. Pozitif sonuç hastalığı teyid ettirmediği gibi negatif sonuçlar da hastalığı ekarte ettirmez. Aktif multisistemik hastalığı olan hastalarda ANA negatifliği kesin olmamakla birlikte genel olarak SLE tanısından uzaklaştırır. Buna karşın SLE’nin diğer özellikleri olmadan ANA pozitifliğinin olması hastalığın tanısı için yeterli değildir(6). Ayrıca SLE’li hastalarda remisyon süresince ANA negatif veya düşük titrede pozitif(1:160 titrenin altında) olabilir. Sonuç olarak ANA değerleri hastalığın klinik bulguları ile birlikte değerlendirilmelidir. ANA titresi ile hastalık aktivitesi arasında bir ilişki yoktur(7).

     Bazı ilaçlar ANA pozitifliğine yol açabilirler. İlaca bağlı Lupus Sendromu ilaç kullanımına bağlı ANA pozitifliği olan hastaların çok küçük bir bölümünü oluşturur. ANA ilaç kesildikten sonra aylar hatta yıllarca pozitif kalabilir. İlaca bağlı lupus şüphesi olan ve ANA pozitif olan hastalarda istenecek en iyi test anti kromatin antikorlarıdır. Ensık ANA pozitifliğine yol açan ilaçlar; prokainamid, hidralazin, fenotiyazinler, difenilhidantoin, izoniyazid ve kinidindir.

     ANA kollagen doku hastalıkları dışındaki birçok hastalıkta pozitif olabilir. ANA’nın pozitif olabileceği durumlar tablo-1 de özetlenmiştir(8).

     Kollagen doku hastalıklarına ait belirti ve bulgusu olmayan ancak yüksek titrede ANA pozitifliği saptanan hastalarda başlangıçta tam kan sayımı, karaciğer fonksiyon testleri, böbrek fonksiyon testleri, solunum fonksiyon testleri ve akciğer grafisi, kan kültürleri ve diğer kültürler(klinik şüphe varsa), VDRL(klinik şüphe varsa), ilaç kullanım öyküsü araştırılmalıdır. Yapılan bu testlere rağmen bir sonuca ulaşılamamışsa hastaların Tablo-1’de belirtilen hastalıkların gelişme olasılığı açısından düzenli aralıklarla takip edilmesi gerekir(9).

     ANA titresi kadar paternide(tipi) önemlidir. Floresan mikroskopideki görünüme göre  esas olarak 5 nükleer patern saptanır. ANA paternlerinin saptanması kullanılan materyale ve kullanıcının deneyimine bağlıdır. Bu nedenlerden dolayı objektif bir değerlendirme yapılamamaktadır. Günümüzde ANA paterninin saptanması yerine ANA profili denilen ve 6 spesifik nükleer bileşene karşı gelişen antikorları saptamak daha cazip hale gelmiştir. Yüksek titrede ANA pozitifliği ile birlikte kollagen doku hastalığını düşündüren klinik belirti ve bulguları olan hastalarda ANA profiline bakmak doğru tanı için en önemli adımlardan biridir.

ANA paternleri ve sıklıkla ilişkide oldukları durumlar tablo-2 de gösterilmiştir(10,11)

     Standart ANA Profili İçerisinde çift sarmal DNA(ds-DNA), ribonükleer protein(RNP), Smith Antijeni(Sm), SS-A(Ro), SS-B(La) ve sentromere karşı oluşan antikorları ölçen testler yer alır. Bu antikorlar ile kollagen doku hastalıkları arasındaki ilişki tablo-3 te verilmiştir(12,13)

  

 

 

Tablo-1 ANA Pozitifliğinin Görüldüğü Durumlar

 

 

Romatizmal Hastalıklar

.Romatoid artrit

.Sjögren Sendromu

.Sistemik Lupus Eritomatozis

.Polimiyozit/Dermatomyozit

.Skleroderma

.Mikst Konnektif Doku Hastalığı

.Vaskulitler

 

Enfeksiyöz Hastalıklar

.Subakut Bakteriyal Endokardit

.Tüberküloz

.Enfeksiyöz Mononükleozis

.Viral Hepatitler

.Sifiliz

.Lepra

.Salmonelloz

 

 

Maligniteler

.Lenfomalar

.Lösemiler

.Plazma Hücre Diskrazileri

.Soliter Maligniteler(akciğer, meme)

 

 

Hematolojik Hastalıklar

.İdiyopatik Trombositopenik Purpura

.Otoimmün Hemolitik Anemi

 

Akciğer hastalıkları

.İdiyopatik Pulmoner Fibrozis

.Primer Pulmoner Hipertansiyon

 

 

Endokrin Hastalıkları

.Tip 1 Diyabetes Mellitus

.Graves Hastalığı

 

Karaciğer hastalıkları

.Kronik Aktif hepatit

.Primer Biliyer Siroz

.Otoimmün hepatit

 

Diğer nedenler

.Multible Skleroz

.Son Dönem Böbrek Hastalığı

.Kemoterapi ve Radyoterapi sonrası

.Transplantasyon Sonrası

.Sağlıklı bireyler

 

 

 

  

 

 

 

 

 

Tablo-2; ANA Paterni ve İlişkili Olduğu Durumlar

 

 

1-Diffüz(homojen) patern

 

.SLE

.laca Bağlı Lupus

 

2-Periferik(çerçeve) patern

 

.SLE

.Otoimmün Hepatit

 

 

3-Benekli Patern

 

.SLE

.Primer Skleroderma

.Mikst konnektif Doku Hastalığı

.Sjögren Sendromu

 

 

4-Nükleolar Patern

 

.Primer Skleroderma

.Hepatoselüler karsinom

 

 

5-Sentromer Patern

 

 

.Sınırlı Skleroderma(CREST)

 

 

 

 

Tablo-3; ANA Profilindeki Antikorlar ile Kollagen Doku Hastalıkları Arasındaki İlişki

 

 

 

Anti dsDNA

 

Anti RNP

 

Anti Sm

 

Anti SSa

 

Anti-SSb

Anti sentromer

 

SLEº

 

%60

 

%30

 

%30

 

%30

 

%15

 

nadir

 

Raº

 

-

 

-

 

-

 

nadir

 

nadir

 

-

 

SJ Snd.º

 

-

 

nadir

 

-

 

%70

 

%60

 

-

 

Skleroderma

 

-

Düşük titrede

 

-

 

nadir

 

nadir

 

%10-15

 

CRESTº

 

-

 

-

 

-

 

-

 

-

 

%60-90

 

MCTDº

 

-

 

>%95

 

-

 

nadir

 

nadir

 

nadir

º :SLE;Sistemik Lupus Eritematozis, Ra; Romatoid Artrit, SJ Snd;Sjögren Sendromu, CREST; Sınırlı Skleroderma, MCTD;Mikst Konnektif Doku Hastalığı

  

  

 kaynaklar:

1.  Reichlin, M. Diagnosis criteria and serology. In: Clinical Management of Systemic Lupus Erythematosus. Schur, PH (Ed), Grune and Stratton, New York 1983. p.49.

2.  Phan, TG, Wong, RC, Adelstein, S. Autoantibodies to extractable nuclear antigens: making detection and interpretation more meaningful. Clin Diagn Lab Immunol 2002; 9:1.

3.  Reichlin, M, Arnett, FC Jr. Multiplicity of antibodies in myositis sera. Arthritis Rheum 1984; 27:1150.

4.  Rosenberg, AM. Clinical associations of antinuclear antibodies in juvenile rheumatoid arthritis. Clin Immunol Immunopathol 1988; 49:19.

5.  Solomon, DH, Kavanaugh, AJ, Schur, PH. Evidence-based guidelines for the use of immunologic tests: antinuclear antibody testing. Arthritis Rheum 2002; 47:434.

6.  Petri, M, Karlson, EW, Cooper, DS, Ladenson, PW. Autoantibody tests in autoimmune thyroid disease: A case-control study. J Rheumatol 1991; 18:1529.

7.  Czaja, AJ, Nishioka, M, Morshed, SA, Hachiya, T. Patterns of nuclear immunofluorescence and reactivities to recombinant nuclear antigens in autoimmune hepatitis. Gastroenterology 1994; 107:200.

8.  Dagenais, A, Bibor-Hardy, V, Senecal, JL. A novel autoantibody causing a peripheral fluorescent antinuclear antibody pattern is specific for nuclear pore complexes. Arthritis Rheum 1988; 31:1322.

9.  Taylor, SL, Dean PJ, Riely, CA. Primary autoimmune cholangitis. An alternative to anti-mitochondrial antibody-negative primary biliary cirrhosis. Am J Surg Pathol 1994; 18:91.

10. Rich, S, Kieras, K, Hart, K, et al. Antinuclear antibodies in primary pulmonary hypertension. J Am Coll Cardiol 1986; 8:1307.

11. Kaplan, M, Tan, E. Antinuclear antibodies in infectious mononucleosis. Lancet 1968; 1:561.

12. Clifford, BD, Donahue, D, Smith, L, et al. High prevalence of serological markers of autoimmunity in patients with chronic hepatitis C. Hepatology 1995; 21:613.

13. Bonnet, F, Pineau, JJ, Taupin, JL, et al. Prevalence of cryoglobulinemia and serological markers of autoimmunity in human immunodeficiency virus infected individuals: a cross-sectional study of 97 patients. J Rheumatol 2003; 30:2005.

Yayınlanma: 29.08.2007 | Görüntülenme: 36323
    Yorum Abonelik
    Oyla!
    Etiket Ekle
    Etiket:

    Kullanıcı:
    Parola:
    Yeni Üyelik Parola Hatırlat

    Ana Sayfa | Hakkımızda | İletişim | Kullanım Şartları | Gizlilik Politikası



    radyo dinle aşı takvimi podcast tips blog video blog kongre online dinle peaceful videos music videos blog klip şarkı sözü lyrics videos ilahi ezgi dinle